पुण्यापासून बोस्टनपर्यंतचा प्रवास; अभिजीत दीपके यांची डिजिटल राजकारणात दमदार एंट्री

छत्रपती संभाजीनगर (Cockroach Janata Party) : महाराष्ट्रातील छत्रपती संभाजीनगर (औरंगाबाद) येथील ३० वर्षीय युवा राजकीय संवादतज्ज्ञ अभिजित दीपके सध्या देशभरात चर्चेचा विषय ठरले आहेत. सोशल मीडियावर काही दिवसांतच प्रचंड लोकप्रिय झालेल्या “Cockroach Janata Party (CJP)” या व्यंगात्मक डिजिटल आंदोलनामागे दीपके यांचे नाव समोर आले असून, बेरोजगारी, शिक्षण व्यवस्था आणि तरुणांच्या प्रश्नांवरून त्यांनी उभा केलेला हा ऑनलाइन लढा राष्ट्रीय राजकारणात चर्चेचा केंद्रबिंदू ठरत आहे. 

पुण्यापासून बोस्टनपर्यंतचा प्रवास

अभिजीत दीपके यांनी पुण्यात पत्रकारितेचे शिक्षण पूर्ण केले असून, पुढे अमेरिकेतील बोस्टन विद्यापीठातून पब्लिक रिलेशन्समध्ये उच्च शिक्षण घेतले. २०२० ते २०२३ दरम्यान त्यांनी Aam Aadmi Party च्या सोशल मीडिया प्रचार मोहिमांमध्ये काम केल्याची माहिती समोर आली आहे. डिजिटल कम्युनिकेशन आणि सोशल मीडिया रणनीतीत त्यांचे कौशल्य असल्याचे मानले जाते. 

“कॉकरोच जनता पार्टी”ची सुरुवात कशी झाली?

संपूर्ण वादाची सुरुवात भारताचे मुख्य न्यायमूर्ती सूर्यकांत यांच्या एका न्यायालयीन निरीक्षणानंतर झाली. न्यायालयीन सुनावणीदरम्यान बेरोजगार युवकांविषयी “cockroaches” आणि “parasites” अशा शब्दांचा उल्लेख झाल्याचा दावा सोशल मीडियावर व्हायरल झाला. त्यानंतर अभिजीत दीपके यांनी या शब्दालाच आंदोलनाचे प्रतीक बनवत “Cockroach Janata Party” सुरू केली.

तथापि, मुख्य न्यायमूर्ती सूर्यकांत यांनी नंतर स्पष्टीकरण देत आपले वक्तव्य बेरोजगार युवकांसाठी नसून बनावट पदवी वापरणाऱ्यांविषयी असल्याचे सांगितले. त्यांनी माध्यमांमध्ये आपले विधान चुकीच्या पद्धतीने सादर झाल्याचा दावा केला.

काही दिवसांत लाखो फॉलोअर्स

“Voice of the Lazy & Unemployed” या घोषवाक्यासह सुरू झालेल्या CJP ने काही दिवसांतच सोशल मीडियावर प्रचंड लोकप्रियता मिळवली. इंस्टाग्रामवर या पेजचे फॉलोअर्स झपाट्याने वाढले आणि काही अहवालांनुसार त्यांनी सत्ताधारी Bharatiya Janata Party च्या अधिकृत अकाउंटलाही फॉलोअर्सच्या बाबतीत मागे टाकले. 

मिम्स, व्यंगात्मक पोस्ट, राजकीय टोले आणि बेरोजगार तरुणांच्या भावना व्यक्त करणारे कंटेंट यामुळे CJP देशभरातील Gen-Z तरुणांमध्ये वेगाने लोकप्रिय झाले. अनेक युवकांनी स्वतःला “कॉकरोच” म्हणून संबोधत या मोहिमेला पाठिंबा दिला. 

विद्यार्थ्यांच्या प्रश्नांवर आक्रमक भूमिका

सुरुवातीला केवळ व्यंगात्मक स्वरूपात सुरू झालेली ही मोहीम नंतर शिक्षण व्यवस्था, परीक्षा पद्धती आणि विद्यार्थी आत्महत्यांच्या मुद्द्यांवर अधिक आक्रमक झाली. शिक्षण व्यवस्थेतील कथित अपयशासाठी केंद्रीय शिक्षण मंत्र्यांच्या राजीनाम्याची मागणीही या आंदोलनातून करण्यात आली. 

CJP ने बेरोजगारी, महागाई, अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य आणि तरुणांमधील वाढती अस्वस्थता या मुद्द्यांवर सातत्याने पोस्ट केल्याने त्याला व्यापक प्रतिसाद मिळाला. 

X अकाउंटवर कारवाई

दरम्यान, CJP चे X (पूर्वीचे ट्विटर) अकाउंट भारतात “withheld” करण्यात आल्याची माहिती समोर आली. काही सरकारी यंत्रणांनी राष्ट्रीय सुरक्षेशी संबंधित चिंता व्यक्त केल्यानंतर ही कारवाई झाल्याचे वृत्त आहे. मात्र, CJP चे इंस्टाग्राम आणि इतर सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवरील अस्तित्व अद्याप सक्रिय आहे.

कुटुंबीयांची चिंता वाढली

अभिजीत दीपके यांच्या अचानक झालेल्या लोकप्रियतेमुळे त्यांच्या कुटुंबीयांमध्येही चिंता निर्माण झाली आहे. काही वृत्तांनुसार, त्यांच्या पालकांनी मुलाने राजकारणापासून दूर राहावे अशी इच्छा व्यक्त केली असून, त्याच्या सुरक्षेबाबत काळजी व्यक्त केली आहे. अभिजीत यांना सोशल मीडियावर धमक्या मिळाल्याच्याही बातम्या समोर आल्या आहेत. 

इंटरनेटवरील विनोद की नव्या राजकारणाची सुरुवात?

Cockroach Janata Party ही अधिकृत राजकीय पक्ष म्हणून नोंदणीकृत नसली तरी, या मोहिमेने भारतातील डिजिटल राजकारणाला नवा चेहरा दिल्याचे मानले जात आहे. सोशल मीडियाच्या माध्यमातून तरुणांच्या असंतोषाला व्यासपीठ मिळू शकते, हे CJP च्या उदाहरणातून स्पष्ट झाले आहे. काहींसाठी हा फक्त इंटरनेटवरील विनोद असला, तरी अनेक युवकांसाठी तो व्यवस्थेविरोधातील प्रतीकात्मक आवाज बनला आहे.