देशाची राजधानी दिल्ली पुन्हा एकदा भीषण आगीच्या दुर्घटनेने हादरली असून, या घटनेने संपूर्ण देशात भीती आणि हळहळ पसरली आहे.
दिल्ली (AC Blast Incident) : देशाची राजधानी दिल्ली पुन्हा एकदा भीषण आगीच्या दुर्घटनेने हादरली असून, या घटनेने संपूर्ण देशात भीती आणि हळहळ पसरली आहे. शाहदरा जिल्ह्यातील विवेक विहार फेज-1 परिसरात रविवारी पहाटे लागलेल्या आगीने काही मिनिटांतच चार मजली इमारतीला राखेत परिवर्तित केले. या दुर्घटनेत एकाच कुटुंबातील सदस्यांसह एकूण 9 जणांचा दुर्दैवी मृत्यू झाला असून, अनेक कुटुंबे कायमची उद्ध्वस्त झाली आहेत.
भीषण आग आणि मृत्यूचा कहर
पहाटेच्या सुमारास सर्वजण गाढ झोपेत असताना ही दुर्घटना घडली. इमारतीच्या पहिल्या मजल्यावरील एका खोलीत असलेल्या एअर कंडिशनर (AC) मध्ये अचानक तांत्रिक बिघाड होऊन मोठा स्फोट झाला. या स्फोटानंतर काही क्षणांतच आगीने विक्राळ रूप धारण केले. घरातील फर्निचर, पडदे आणि इतर ज्वलनशील वस्तूंमुळे आग झपाट्याने वरच्या मजल्यांकडे पसरली.
आगीच्या ज्वाळा आणि दाट धुरामुळे आत अडकलेल्या लोकांना बाहेर पडण्याची कोणतीही संधी मिळाली नाही. अनेकांचा मृत्यू होरपळून नव्हे, तर गुदमरून झाला असल्याचे प्राथमिक तपासात स्पष्ट झाले आहे.
‘सेंट्रल लॉकिंग सिस्टम’ ठरली जीवघेणी
या दुर्घटनेतील सर्वात धक्कादायक बाब म्हणजे घरातील ‘सेंट्रल लॉकिंग सिस्टम’. AC स्फोटानंतर शॉर्ट सर्किट झाल्याने वीजपुरवठा खंडित झाला आणि इलेक्ट्रॉनिक लॉकिंग यंत्रणा पूर्णपणे निकामी झाली.
उष्णतेमुळे डिजिटल लॉकचे सर्किट वितळले आणि दरवाजे आतून उघडणे अशक्य झाले. जीव वाचवण्यासाठी लोक दरवाज्याकडे धावले, मात्र लॉक न उघडल्याने ते घरातच अडकले. आधुनिक तंत्रज्ञानाने सज्ज असलेले घर काही क्षणांतच ‘मृत्यूचा सापळा’ बनले.
बाहेर पडण्याचे सर्व मार्ग बंद
इमारतीत बाहेर पडण्यासाठी केवळ एकच अरुंद जिना होता, जो काही वेळातच धुराने भरून गेला. खिडक्यांना लोखंडी ग्रील्स आणि जाळी बसवलेली असल्याने त्या मार्गानेही सुटका होऊ शकली नाही.
काही जण गच्चीकडे धावले, मात्र गच्चीचा दरवाजाही सेंट्रल लॉकमुळे बंद होता. त्यामुळे तेथेच अडकून अनेकांचा गुदमरून मृत्यू झाला. ही परिस्थिती इतकी भीषण होती की लोकांना स्वतःचा बचाव करण्याची संधीही मिळाली नाही.
ओळख पटवणे कठीण; DNA चाचणीचा आधार
या आगीची तीव्रता इतकी होती की अनेक मृतदेह पूर्णपणे जळून गेले. स्थानिक नगरसेवक पंकज लूथरा यांनी सांगितले की, मृतदेहांची अवस्था इतकी भयानक आहे की ते पुरुषाचे की स्त्रीचे हे ओळखणेही कठीण झाले आहे.
दुसऱ्या मजल्यावरून पाच आणि वरच्या मजल्यावरून तीन मृतदेह सापडले आहेत. प्रशासनासमोर मृतांची ओळख पटवण्याचे मोठे आव्हान उभे राहिले असून, आता सर्व मृतदेहांची DNA चाचणी करून ओळख निश्चित केली जाणार आहे.
बचावकार्य: शेजाऱ्यांची धाडसी मदत
घटनेनंतर अग्निशमन दलाच्या 10 हून अधिक गाड्यांनी तातडीने घटनास्थळी धाव घेतली. तासन्तास प्रयत्न करून आग आटोक्यात आणण्यात आली.
बचाव पथकाने लोखंडी खिडक्या आणि ग्रील्स तोडून काही लोकांना बाहेर काढले. शेजाऱ्यांनीही जीवाची पर्वा न करता मदतकार्य केले. मात्र, मधल्या खोल्यांमध्ये अडकलेल्या कुटुंबांना वाचवता आले नाही.
प्रशासनाची चौकशी सुरू
शाहदरा विभागाचे डीसीपी राजेंद्र प्रसाद मीणा यांनी सांगितले की मलब्यातून एकूण 9 मृतदेह बाहेर काढण्यात आले आहेत. पोलिसांनी या प्रकरणात गुन्हा नोंदवून तपास सुरू केला आहे.
प्राथमिक अंदाजानुसार, आग शॉर्ट सर्किट आणि AC स्फोटामुळे लागली असावी. मात्र, फॉरेन्सिक टीम सर्व बाजूंनी तपास करत आहे. या दुर्घटनेत निष्काळजीपणा झाला का? इमारतीत सुरक्षेचे नियम पाळले गेले होते का? याचा सखोल तपास सुरू आहे.
तज्ज्ञांचा इशारा: तंत्रज्ञानाचा अतिवापर धोकादायक
या घटनेनंतर सुरक्षा तज्ज्ञांनी गंभीर इशारा दिला आहे. घराच्या सुरक्षेसाठी बसवले जाणारे स्मार्ट लॉक आणि सेंट्रल लॉकिंग सिस्टम आपत्कालीन परिस्थितीत जीवघेणे ठरू शकतात.
वीज गेल्यावर किंवा आगीमुळे सेन्सर निकामी झाल्यास हे लॉक उघडणे कठीण होते, त्यामुळे अशा प्रणालींसोबत मॅन्युअल पर्याय असणे अत्यावश्यक आहे.
भविष्यासाठी घ्यावयाच्या खबरदाऱ्या
-
मुख्य दरवाजाला मॅन्युअल लॉक आणि चावी ठेवणे
-
AC आणि इलेक्ट्रिकल वायरिंगची नियमित तपासणी
-
खिडक्यांमध्ये इमर्जन्सी एक्झिटची सोय
-
घरात स्मोक डिटेक्टर बसवणे
-
इमारतीत एकापेक्षा अधिक बाहेर पडण्याचे मार्ग असणे
थोडक्यात
विवेक विहारमधील ही घटना केवळ एक अपघात नसून, आधुनिक जीवनशैलीतील सुरक्षेकडे दुर्लक्ष केल्याचे भीषण उदाहरण आहे. अत्याधुनिक सुविधा वापरताना आपण मूलभूत सुरक्षेच्या उपाययोजना विसरत आहोत का, हा प्रश्न या घटनेने उपस्थित केला आहे.
सध्या परिसरात शोककळा पसरली असून, या आगीत निष्पाप जीव गमावलेल्या कुटुंबांच्या दुःखात संपूर्ण देश सहभागी झाला आहे.