‘गौरी कुंज’ हा बंगला हिंदी चित्रपटसृष्टीतील दिग्गज गायक, अभिनेते आणि संगीतकार किशोर कुमार यांच्या आठवणींनी समृद्ध आहे.
आईच्या नावावरून ठेवलेले ‘गौरी कुंज’; आज बंगल्याच्या एका भागात विराट कोहलीचे One8 Commune, तरीही कायम आहे किशोर कुमार यांच्या सर्जनशीलतेचा ठसा
मुंबईच्या जुहू या समुद्रकिनाऱ्यालगतच्या उच्चभ्रू परिसरात वसलेला ‘गौरी कुंज’ हा बंगला हिंदी चित्रपटसृष्टीतील दिग्गज गायक, अभिनेते आणि संगीतकार किशोर कुमार यांच्या आठवणींनी समृद्ध आहे. त्यांच्या अनोख्या व्यक्तिमत्त्वाप्रमाणेच हा बंगला देखील भारतीय सिनेसृष्टीच्या इतिहासाचा महत्त्वाचा भाग मानला जातो.
आईच्या नावावरून ठेवले ‘गौरी कुंज’ नाव
किशोर कुमार यांनी आपल्या आई गौरी देवी यांच्या नावावरून या बंगल्याचे ‘गौरी कुंज’ असे नामकरण केले होते. हा बंगला त्यांच्यासाठी केवळ राहण्याची जागा नव्हती, तर सर्जनशीलतेचा आणि शांततेचा निवांत आश्रय होता. हिरव्यागार बागा, जुन्या व्हिंटेज गाड्या आणि निसर्गरम्य वातावरणात ते अनेक गाणी रचत, मित्रमंडळींसोबत मैफिली रंगवत आणि चित्रपटसृष्टीच्या धकाधकीपासून दूर निवांत वेळ घालवत असत.
आता येथे आहे विराट कोहलीचे One8 Commune
सध्या या बंगल्याचा काही भाग विराट कोहलीच्या One8 Commune रेस्टॉरंटसाठी वापरला जात आहे. जागेचा उपयोग बदलला असला तरी ‘गौरी कुंज’ची मूळ वास्तुरचना आणि ऐतिहासिक वारसा आजही जपला गेला आहे.
शांतता आणि सर्जनशीलतेसाठी उभारलेले घर
विसाव्या शतकाच्या मध्यात, किशोर कुमार यांच्या कारकिर्दीच्या सुवर्णकाळात हा बंगला उभारण्यात आला. त्या काळातील अनेक सेलिब्रिटींच्या भव्य आलिशान घरांपेक्षा ‘गौरी कुंज’ची संकल्पना वेगळी होती. मोठ्या मोकळ्या जागा, भरपूर नैसर्गिक प्रकाश आणि हिरवाईने नटलेले वातावरण यावर विशेष भर देण्यात आला होता.
बंगल्याभोवती विस्तीर्ण लॉन्स, अंगणे आणि बागा असल्यामुळे येथे शांत, निवांत आणि निसर्गाशी जवळीक साधणारे वातावरण निर्माण झाले होते.
झाडांनाही दिली होती नावे
किशोर कुमार यांच्या अनेक वेगळ्या सवयींपैकी एक म्हणजे त्यांचे झाडांवरील प्रेम. 1985 मधील एका प्रसिद्ध मुलाखतीत त्यांनी आपल्या बागेतील झाडांनाच सर्वात जवळचे मित्र मानत असल्याचे सांगितले होते. त्यांनी अनेक झाडांना नावे दिली होती आणि ते बराच वेळ त्यांच्यासोबत एकांतात घालवत असत.
आपल्या खासगी आयुष्याबाबत अत्यंत जागरूक असलेल्या किशोर कुमार यांनी बंगल्याच्या प्रवेशद्वारावर "Beware of Kishore" अशी पाटीही लावली होती, जी त्यावेळी बरीच चर्चेत राहिली.
संगीतप्रेमींचे आवडते ठिकाण
‘गौरी कुंज’ हा बंगला संगीतविश्वातील अनेक दिग्गज कलाकार, संगीतकार आणि सहकाऱ्यांच्या भेटीगाठींचे केंद्र होता. अनौपचारिक मैफिली, संगीतावरील चर्चा आणि सर्जनशील संवाद यासाठी हे ठिकाण प्रसिद्ध होते. मोठ्या हिरव्यागार परिसरामुळे या जागेत एक वेगळीच शांतता आणि प्रेरणादायी वातावरण अनुभवायला मिळत असे.
वारसा जपत आधुनिक रूप
2022 मध्ये ‘गौरी कुंज’च्या एका भागात One8 Commune सुरू करण्यात आले. या बदलादरम्यान बंगल्याचा ऐतिहासिक वारसा कायम राखण्याचा प्रयत्न करण्यात आला.
मूळ बंगल्यातील लाकूड, दगड, विटा, नैसर्गिक साहित्य आणि बागेचा अनुभव लक्षात ठेवून रेस्टॉरंटची रचना करण्यात आली आहे. उबदार लाकडी इंटिरियर, ब्रास फिनिश, मोठ्या काचेच्या भिंती, भरपूर नैसर्गिक प्रकाश आणि इनडोअर हिरवाई यामुळे आजही ‘गौरी कुंज’च्या मूळ वातावरणाची झलक अनुभवायला मिळते.
आजही जिवंत आहे किशोर कुमार यांचा वारसा
‘गौरी कुंज’चा एक भाग आधुनिक रेस्टॉरंटमध्ये रूपांतरित झाला असला, तरी या वास्तूशी जोडलेल्या किशोर कुमार यांच्या आठवणी, त्यांची कलात्मकता आणि भारतीय चित्रपटसृष्टीतील योगदान आजही तितक्याच जिवंत आहेत. त्यामुळे हा बंगला केवळ एक ऐतिहासिक इमारत नसून भारतीय संगीत आणि सिनेसृष्टीच्या सुवर्णकाळाचा एक अमूल्य वारसा म्हणून ओळखला जातो.