१ एप्रिलपासून टोल वसुलीत मोठा बदल

(Toll Price Hike) देशभरातील राष्ट्रीय महामार्गांवर आजपासून टोल वसुलीच्या पद्धतीत मोठा आणि व्यापक बदल अमलात आला आहे. राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरणाने (NHAI) टोल प्लाझांवरील रोख व्यवहार पूर्णपणे बंद करत डिजिटल पेमेंट अनिवार्य केले आहे. या निर्णयामुळे टोल नाक्यांवरील पारंपरिक पद्धतीला पूर्णविराम मिळाला असून, ‘फास्टॅग’ आणि यूपीआय (QR कोड) हेच पेमेंटचे प्रमुख पर्याय राहणार आहेत.

सरकारचा हा निर्णय महामार्गावरील वाहतूक अधिक सुरळीत करण्यासाठी महत्त्वाचा मानला जात आहे. टोल नाक्यांवर होणारी वाहनांची लांबच लांब रांग, त्यातून होणारा वेळेचा अपव्यय आणि इंधनाची नासाडी या समस्या दूर करण्याचा प्रयत्न या माध्यमातून करण्यात आला आहे. डिजिटल व्यवहारामुळे टोल वसुलीत पारदर्शकता वाढणार असून, गैरव्यवहारांवरही काही प्रमाणात आळा बसण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.

फास्टॅग अनिवार्य; अन्यथा दंडाची शक्यता

नव्या नियमांनुसार प्रत्येक वाहनावर फास्टॅग असणे अत्यावश्यक झाले आहे. फास्टॅग नसलेल्या वाहनधारकांना टोल नाक्यावर दंड आकारला जाऊ शकतो. तसेच फास्टॅगमध्ये पुरेसा बॅलन्स नसल्यासही वाहनचालकांना अडचणींना सामोरे जावे लागू शकते. अशा वेळी पर्याय म्हणून यूपीआयद्वारे QR कोड स्कॅन करून तत्काळ टोल भरता येणार असला, तरी त्यासाठी थोडा अधिक वेळ लागू शकतो.

प्रशासनाने वाहनचालकांना प्रवासापूर्वी फास्टॅग खात्यात पुरेसा शिल्लक ठेवण्याचे आवाहन केले आहे. यामुळे टोल प्लाझांवर अनावश्यक थांबा टाळता येईल आणि प्रवास अधिक वेगवान होईल.

टोल दरांमध्ये ५ टक्क्यांची वाढ

डिजिटल व्यवहार अनिवार्य करण्यासोबतच टोल दरांमध्येही वाढ करण्यात आली आहे. सुमारे ५ टक्क्यांच्या वाढीनंतर नवीन दर आजपासून लागू झाले आहेत. यामुळे वाहनधारकांच्या खिशावर अतिरिक्त भार पडणार आहे.

नवीन दरानुसार : 

कार आणि जीपसाठी एकेरी प्रवासासाठी सुमारे ९५ रुपये, तर परतीच्या प्रवासासाठी १३० रुपये मोजावे लागतील.
हलक्या व्यावसायिक वाहनांसाठी एकेरी १५० रुपये आणि परतीचा २१० रुपये दर निश्चित करण्यात आला आहे.
बस आणि ट्रकसाठी एकेरी ३१५ रुपये तर परतीसाठी ४४५ रुपये आकारले जाणार आहेत.
जड व अवजड वाहनांसाठी एकेरी ५४५ रुपये आणि परतीचा ८१५ रुपये दर लागू करण्यात आला आहे.

नियमित प्रवाशांना अधिक फटका

दरवाढीचा सर्वाधिक परिणाम दररोज प्रवास करणाऱ्या वाहनचालकांवर होणार आहे. व्यावसायिक वाहतूक, ट्रान्सपोर्ट क्षेत्र आणि खासगी वाहनधारकांना यामुळे वाढीव खर्च सहन करावा लागणार आहे. काही वाहनचालकांनी या निर्णयामुळे प्रवास खर्च वाढल्याची नाराजी व्यक्त केली असली, तरी प्रशासनाच्या मते ही वाढ आवश्यक आणि नियमानुसार आहे.

डिजिटल टोलमुळे प्रवास होणार अधिक वेगवान

नव्या व्यवस्थेमुळे टोल प्लाझांवर थांबण्याचा वेळ मोठ्या प्रमाणात कमी होईल, असा दावा करण्यात येत आहे. फास्टॅग प्रणालीमुळे वाहन न थांबता थेट टोल भरता येतो, त्यामुळे प्रवास अधिक जलद आणि सोयीस्कर होईल. तसेच यूपीआयच्या पर्यायामुळे डिजिटल पेमेंट अधिक सुलभ झाले आहे.

एकूणच, टोल वसुलीतील हा बदल आणि दरवाढ या दोन्ही गोष्टींचा थेट परिणाम वाहनचालकांवर होणार असला, तरी दीर्घकालीन दृष्टीने ही प्रणाली अधिक कार्यक्षम आणि आधुनिक ठरेल, असा विश्वास व्यक्त केला जात आहे.