वैयक्तिक आरोग्यासाठी कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) साधनांचा वापर करण्यात भारत जगात आघाडीवर असल्याचे समोर आले आहे. एका जागतिक अहवालानुसार, भारतातील तब्बल ८५ टक्के नागरिकांनी AI-आधारित आरोग्य साधनांचा वापर सुरू केला आहे. त्यामुळे आरोग्यसेवा क्षेत्रात भारताची ‘एआय शक्ती’ स्पष्टपणे दिसून येत आहे.
बॉस्टन कन्सल्टिंग ग्रुप (BCG) च्या ‘Consumers Are Ready for AI-Enabled Healthcare. Health Systems Need to Be Too’ या अभ्यासातून ही माहिती समोर आली आहे. १५ देशांतील १३ हजारांहून अधिक लोकांच्या सर्वेक्षणावर आधारित या अहवालानुसार, भारतातील AI वापराचा दर अमेरिका (५०%), युके (४०%) आणि जपान (३४%) पेक्षा खूपच जास्त आहे.
आरोग्य-संबंधित कामांसाठी AI चा मोठा वापर
जगभरात सुमारे ६० टक्के लोक आरोग्याशी संबंधित कामांसाठी AI साधनांचा वापर करत आहेत. मात्र या बाबतीत भारत सर्वात पुढे आहे. डिजिटल आरोग्य साधनांबाबत भारतीयांचा विश्वास झपाट्याने वाढत असल्याचेही अहवालात नमूद करण्यात आले आहे.
डॉक्टर + AI मॉडेलला पसंती
रुग्ण आता वैद्यकीय उपचारांबाबत नवीन मानसिकता स्वीकारत आहेत. AI डॉक्टरांची जागा घेण्याऐवजी डॉक्टर आणि AI एकत्र काम करणाऱ्या मॉडेलला अधिक पसंती दिली जात आहे. विशेषतः चाचणी अहवाल समजून घेणे, दीर्घकालीन आजारांचे व्यवस्थापन आणि प्राथमिक मार्गदर्शनासाठी AI उपयुक्त ठरत आहे.
तरुण पिढीचा AI कडे कल
अहवालानुसार, तरुण पिढी हा बदल वेगाने स्वीकारत आहे. ‘Gen Z’ मधील ७८ टक्के तर ‘Millennials’ मधील ७१ टक्के लोक आरोग्याशी संबंधित कामांसाठी AI वापरत आहेत.
स्मार्ट हेल्थकेअरची वाढती अपेक्षा
सध्या ३३ टक्के लोक चॅटबॉट्सचा तर १९ टक्के लोक वेअरेबल्सचा वापर करत आहेत. मात्र भविष्यात ग्राहकांना अशा ‘Agent AI’ प्रणालीची अपेक्षा आहे जी स्वतःहून डॉक्टरांची अपॉइंटमेंट बुक करेल, रेफरल्स सांभाळेल, औषधांची माहिती देईल आणि आरोग्यसेवा अधिक सोपी व कार्यक्षम बनवेल.
भारतासाठी मोठी संधी
आरोग्यसेवा क्षेत्रातील AI वापरात भारत आघाडीवर असल्याने डिजिटल हेल्थ, मेडटेक आणि हेल्थ स्टार्टअप्ससाठी मोठी संधी निर्माण झाली आहे. आगामी काळात भारतीय आरोग्य व्यवस्थेत AI ची भूमिका अधिक महत्त्वाची ठरण्याची शक्यता आहे.
