नागपूर (Smoke Free Crematorium) : बेसा–पिपळा नगर पंचायतीने बेसा–मानेवाडा रोडजवळ ‘धूरमुक्त’ स्मशानभूमीचे काम पूर्ण केले असून या प्रकल्पासाठी ₹2.3 कोटी खर्च करण्यात आला आहे. या सुविधेचे लवकरच नगर पंचायतीच्या अध्यक्षा कीर्ती बडोले यांच्या हस्ते उद्घाटन होणार आहे.
अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, दहन प्रक्रियेदरम्यान निर्माण होणारा धूर थेट हवेत सोडण्याऐवजी प्रत्येक घुमटाला जोडलेल्या एकात्मिक जलटाक्यांमध्ये बसवलेल्या एक्झॉस्ट पाइपलाइनद्वारे वळवला जाणार आहे. या प्रणालीत सूक्ष्म धूलिकण पाण्यात अडकून राहतील, ज्यामुळे दृश्यमान धूर आणि पर्यावरणीय प्रदूषण मोठ्या प्रमाणात कमी होईल.
मुख्य अधिकारी भारत नंदनवार यांनी सांगितले की, प्रक्रिया केलेले पाणी नंतर सुरक्षितरीत्या विल्हेवाट लावता येईल किंवा स्वच्छता यांसारख्या नॉन-पोटेबल कामांसाठी पुन्हा वापरता येईल.
अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार, येथे दहन सेवा पूर्णपणे मोफत राहणार असून नागरिकांवर कोणताही अतिरिक्त आर्थिक भार पडणार नाही. तसेच एलपीजी आधारित दहन सुविधा सुरू करण्याचाही प्रस्ताव असून त्यासाठी राज्य शासनाची मंजुरी अपेक्षित आहे.
या प्रकल्पामुळे स्मशानभूमीची क्षमता मोठ्या प्रमाणात वाढली आहे. 2004 मध्ये एका प्लॅटफॉर्मसह सुरू झालेल्या या ठिकाणी आता अनेक चितागृहे तयार करण्यात आली असून त्यामुळे एकाच वेळी अनेक दहन विधी शक्य होतील आणि कुटुंबांचा प्रतीक्षा वेळ कमी होईल.
स्वच्छता आणि व्यवस्थापनाच्या दृष्टीनेही मोठी सुधारणा करण्यात आली आहे. दोन वर्षांपूर्वी हे ठिकाण कचरा आणि घाणीमुळे डम्पिंग ग्राउंडसारखे झाले होते. नागरिकांच्या तक्रारीनंतर नगर पंचायतीने स्वच्छता मोहीम राबवून परिसर साफ केला आणि संपूर्ण परिसर पुनर्संचयित केला. प्रवेशासाठी स्वतंत्र स्वच्छता मार्गही तयार करण्यात आला आहे.
प्रदूषण नियंत्रण, वाढलेली क्षमता आणि सुधारित देखभाल यामुळे ही स्मशानभूमी आता अधिक कार्यक्षम, स्वच्छ आणि सन्मानजनक सेवा देणारी ठरणार आहे, असे अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केले.
