नागपूर (Nagpur Tourism District) : ‘संत्र्यांचे शहर’ म्हणून ओळख असलेल्या नागपूरला राज्य सरकारने पर्यटन जिल्हा म्हणून घोषित केले आहे. पर्यटनाला चालना देण्यासोबतच स्थानिक पातळीवर रोजगारनिर्मिती आणि आर्थिक विकासाला गती देण्याच्या उद्देशाने पर्यटन विभागाने मंगळवारी यासंदर्भातील शासन निर्णय जारी केला.
नागपूरला ऐतिहासिक, भौगोलिक, नैसर्गिक आणि सांस्कृतिक वारशाची समृद्ध परंपरा लाभली आहे. महाराष्ट्राची उपराजधानी असलेल्या (Nagpur Tourism District) नागपूरचे देशाच्या मध्यवर्ती भागातील स्थानही पर्यटनाच्या दृष्टीने महत्त्वाचे आहे. ‘झिरो माईल स्टोन’, गोंड-भोसलेकालीन वास्तू व किल्ले, पेंच राष्ट्रीय उद्यान, उमरेड-कऱ्हांडला अभयारण्य, रामटेकचे राम मंदिर, जलक्रीडा केंद्र आणि दीक्षाभूमी यांसारखी विविध पर्यटनस्थळे जिल्ह्याचे वैशिष्ट्य ठरली आहेत.
पर्यटन धोरण-२०१६ अंतर्गत नागपूरला यापूर्वी ‘विशेष पर्यटन जिल्हा’ (Nagpur Tourism District) म्हणून घोषित करण्यात आले होते. आता पर्यटन जिल्ह्याचा दर्जा मिळाल्याने जिल्ह्यातील पर्यटनस्थळांचा विकास, पायाभूत सुविधा आणि पर्यटनविषयक उपक्रमांना अधिक व्यापक चालना मिळण्याची अपेक्षा आहे.
व्याघ्र राजधानीची ओळख
पेंच राष्ट्रीय उद्यान, उमरेड-कऱ्हांडला अभयारण्य आणि परिसरातील व्याघ्रप्रकल्पांमुळे नागपूरच्या पर्यटनवैशिष्ट्यांत वन्यजीव पर्यटनाची भर पडते. समृद्ध वन्यजीवसंपदेच्या पार्श्वभूमीवर नागपूरला ‘भारताची व्याघ्र राजधानी’ अशी ओळख मिळाली आहे. त्यामुळे वन्यजीव पर्यटनाच्या दृष्टीनेही जिल्ह्याचे महत्त्व अधोरेखित झाले आहे.
वारशाची समृद्ध परंपरा
गोंड आणि भोसले राजघराण्यांच्या काळातील वास्तू व किल्ले नागपूरच्या (Nagpur Tourism District) ऐतिहासिक वारशाची साक्ष देतात. रामटेकचे पुरातन राम मंदिर, दीक्षाभूमी आणि जलक्रीडा केंद्र यांमुळे धार्मिक, सांस्कृतिक तसेच मनोरंजनात्मक पर्यटनाचे विविध पैलू जिल्ह्यात अनुभवता येतात. पर्यटन जिल्ह्याचा दर्जा मिळाल्याने या वैविध्यपूर्ण पर्यटनस्थळांच्या विकासाला अधिक गती मिळण्याची शक्यता आहे.
