डोना पाउला येथील निवासस्थानी हृदयविकाराचा झटका; मणिपाल रुग्णालयात उपचारादरम्यान निधन, ४५ मिनिटे डॉक्टरांचे प्रयत्न
ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांच्या निधनाने मराठी तसेच हिंदी चित्रपटसृष्टीवर शोककळा पसरली आहे. विश्वनाथ दिनकरराव पाटेकर उर्फ नाना पाटेकर यांनी वयाच्या ७५व्या वर्षी गोव्यात अखेरचा श्वास घेतला. डोना पाउला येथील त्यांच्या निवासस्थानी ते बेशुद्ध अवस्थेत आढळल्यानंतर त्यांना तातडीने मणिपाल रुग्णालयात दाखल करण्यात आले. प्राथमिक माहितीनुसार, त्यांना हृदयविकाराचा तीव्र झटका आला होता. रुग्णालयात उपचार सुरू असताना त्यांचे निधन झाले. रुग्णालयातील डॉक्टरांनी पहाटे ५.२० वाजता त्यांना मृत घोषित केले. जवळपास ४५ मिनिटे त्यांना वाचवण्यासाठी वैद्यकीय पथकाने प्रयत्न केले; मात्र त्यांना प्रतिसाद मिळाला नाही.
नाना पाटेकर यांच्या निधनाची माहिती त्यांचे पुत्र मल्हार पाटेकर यांनी दिली आहे. त्यांच्या अचानक झालेल्या निधनामुळे मराठी मनोरंजनविश्वासह बॉलिवूडमध्येही हळहळ व्यक्त केली जात आहे.
रंगभूमीने घडवला अभिनेता
नाना पाटेकर यांच्या अभिनय प्रवासाची सुरुवात मराठी रंगभूमीपासून झाली. नाटकांमध्ये विविध भूमिका साकारताना त्यांच्या अभिनयाला आकार मिळत गेला. रंगभूमीवरील अनुभवाच्या बळावर त्यांनी पुढे चित्रपटसृष्टीत प्रवेश केला.
१९७८ मध्ये प्रदर्शित झालेल्या ‘गमन’ या चित्रपटातून त्यांच्या हिंदी चित्रपटसृष्टीतील कारकिर्दीला सुरुवात झाली. सुरुवातीच्या काळात त्यांना छोट्या-मोठ्या भूमिका मिळत राहिल्या. ‘गिद्ध’, ‘भालू’ आणि ‘शीला’ यांसारख्या चित्रपटांतही त्यांनी काम केले. मात्र या चित्रपटांना विशेष व्यावसायिक यश मिळाले नाही.
यानंतर राज बब्बर यांच्या प्रमुख भूमिकेतील ‘आज की आवाज’ या चित्रपटात नाना पाटेकर यांनी सहनायकाची भूमिका साकारली. त्यांच्या अभिनयाची दखल घेतली गेली, परंतु चित्रपटाला अपेक्षित यश मिळाले नाही.
‘अंकुश’ने मिळवून दिली खरी ओळख
१९८६ मध्ये प्रदर्शित झालेला ‘अंकुश’ हा नाना पाटेकर यांच्या कारकिर्दीतील महत्त्वाचा टप्पा ठरला. एन. चंद्रा यांच्या निर्मिती आणि दिग्दर्शनाखाली तयार झालेल्या या चित्रपटात त्यांनी बेरोजगारीमुळे त्रस्त असलेल्या सरळमार्गी तरुणाची भूमिका साकारली. त्यांच्या प्रभावी अभिनयामुळे ही व्यक्तिरेखा विशेष लक्षात राहिली.
यानंतर नाना पाटेकर यांच्या अभिनयाची स्वतंत्र छाप प्रेक्षकांच्या मनावर उमटू लागली. गंभीर, सामाजिक आशयाच्या भूमिकांपासून ते खलनायकी आणि विनोदी व्यक्तिरेखांपर्यंत त्यांनी विविध प्रकारच्या भूमिका समर्थपणे साकारल्या.
‘सलाम बॉम्बे!’ आणि ‘परिंदा’ ठरले निर्णायक
१९८८ मध्ये प्रदर्शित झालेल्या ‘सलाम बॉम्बे!’ या चित्रपटातील त्यांच्या भूमिकेने नाना पाटेकर यांच्याकडे प्रेक्षक आणि समीक्षकांचे लक्ष वेधले. त्यानंतर १९८९ मधील ‘परिंदा’ हा चित्रपट त्यांच्या कारकिर्दीतील मोठा वळण ठरला.
‘परिंदा’मध्ये त्यांनी साकारलेली ‘अण्णा’ ही व्यक्तिरेखा विशेष गाजली. या भूमिकेतील प्रभावी संवादफेक, देहबोली आणि व्यक्तिरेखेत पूर्णपणे सामावून जाण्याची त्यांची शैली प्रेक्षकांच्या पसंतीस उतरली. या भूमिकेसाठी त्यांना राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार आणि फिल्मफेअर पुरस्कार मिळाला.
नायकापासून खलनायकापर्यंत विविध भूमिका
नाना पाटेकर यांनी आपल्या प्रदीर्घ कारकिर्दीत मराठी आणि हिंदी अशा दोन्ही भाषांतील चित्रपटांमध्ये काम केले. नायक, सहनायक, खलनायक आणि चरित्रनायक अशा विविध प्रकारच्या भूमिका त्यांनी साकारल्या. त्यांच्या अभिनयाची शैली आणि संवादफेक ही त्यांची स्वतंत्र ओळख बनली.
मराठी चित्रपटांमध्येही त्यांनी महत्त्वपूर्ण काम केले. ‘नटसम्राट’मधील त्यांची भूमिका विशेष गाजली. रंगभूमीवरील ‘नटसम्राट’ या व्यक्तिरेखेची परंपरा आणि रुपेरी पडद्यावरील नाना पाटेकर यांची मांडणी यामुळे या चित्रपटाला प्रेक्षकांकडून मोठा प्रतिसाद मिळाला.
रंगभूमीपासून सुरू झालेला प्रवास ‘गमन’, ‘अंकुश’, ‘सलाम बॉम्बे!’ आणि ‘परिंदा’सारख्या चित्रपटांतून पुढे गेला आणि नाना पाटेकर यांनी मराठी तसेच हिंदी सिनेसृष्टीत स्वतःचे वेगळे स्थान निर्माण केले. त्यांच्या निधनाने अभिनयाच्या क्षेत्रातील एक प्रभावी अध्याय संपला आहे.
