शिंताफू सरोवरातून प्रचंड पाण्याचा विसर्ग; संकोश नदीच्या पाणीपातळीत वाढ, धुबरी आणि अलीपूरद्वारमध्ये प्रशासन सतर्क, NDRF- SDRF तैनात
आसाम/पश्चिम बंगाल : शेजारील भूतानमध्ये हिमनदी सरोवराचा नैसर्गिक बंधारा फुटल्याने ईशान्य भारतातील आसाम आणि पश्चिम बंगाल या दोन राज्यांवर मोठ्या पुराचे संकट ओढवले आहे. भूतानमधील शिंताफू सरोवरातून अचानक मोठ्या प्रमाणात पाण्याचा विसर्ग सुरू झाल्याने पुनात्सांगचू नदीच्या प्रवाहात प्रचंड वाढ झाली आहे. हीच नदी भारतात प्रवेश केल्यानंतर संकोश नदी म्हणून ओळखली जाते. नदीच्या पाणीपातळीत झालेली अनपेक्षित वाढ लक्षात घेऊन केंद्रीय जल आयोगाने (CWC) आसाम आणि पश्चिम बंगालसाठी पूर सूचना जारी करत रेड अलर्ट दिला आहे.
हिमनदी सरोवराचा बंधारा फुटण्याच्या या घटनेला 'ग्लेशियल लेक आउटबर्स्ट फ्लड' (GLOF) असे म्हटले जाते. या आपत्तीमुळे भूतानमधून मोठ्या प्रमाणात पाणी आणि मलबा खालच्या भागात वाहून येत आहे. 29 ऑक्टोबर रोजी केंद्रीय जल आयोगाने यासंदर्भातील अधिकृत सूचना जारी केली. आसाममधील धुबरी जिल्हा आणि पश्चिम बंगालमधील अलीपूरद्वार परिसराला या पुराचा सर्वाधिक फटका बसण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. परिस्थितीचे गांभीर्य लक्षात घेऊन दोन्ही राज्यांतील प्रशासन, पोलीस आणि आपत्ती व्यवस्थापन यंत्रणा सक्रिय झाल्या आहेत.
#WATCH | Dhubri, Assam: A flash flood reported in Bhutan has prompted the Central Water Commission (CWC) to issue a special flood advisory for Assam and West Bengal, raising concerns over a possible sudden rise in water levels in Dhubri district and Alipurduar. According to the CWC advisory dated October 29, 2026, a glacial lake outburst flood (GLOF) has reportedly occurred at Shintaphu Lake in the upper reaches of the Punatsangchhu River in Bhutan. The river is known as the Sankosh after entering India.
— ANI (@ANI) October 30, 2026
आसामचे मुख्यमंत्री हिमंता बिस्वा सरमा परिस्थितीवर लक्ष ठेवून
आसामचे मुख्यमंत्री हिमंता बिस्वा सरमा यांनी भूतानमधील हिमनदी सरोवर फुटल्याच्या घटनेनंतर राज्यातील परिस्थितीचा आढावा घेतला आहे. संकोश नदीच्या पाणीपातळीवर प्रशासनाकडून सातत्याने लक्ष ठेवण्यात येत असल्याची माहिती त्यांनी सोशल मीडियाच्या माध्यमातून दिली.
धुबरी जिल्हा प्रशासनाचे विशेष पथक परिस्थिती हाताळण्यासाठी घटनास्थळी दाखल झाले आहे. नदीकाठच्या तसेच सखल भागांमध्ये राहणाऱ्या नागरिकांना सुरक्षित ठिकाणी हलवण्याची प्रक्रिया सुरू करण्यात आली आहे. नागरिकांनी नदीपात्रात जाणे टाळावे आणि प्रशासनाच्या सूचनांचे पालन करावे, असे आवाहन करण्यात आले आहे.
संभाव्य पूरस्थितीचा सामना करण्यासाठी प्रशासनाने मदत यंत्रणा, रुग्णवाहिका आणि अन्नपुरवठ्याची व्यवस्था सज्ज ठेवली आहे. गावांमध्ये पुराचे पाणी शिरल्यास तातडीने मदतकार्य सुरू करता यावे, यासाठीही तयारी करण्यात आली आहे.
The situation arising out of the Glacial Lake Outburst flood in Bhutan is being closely monitored by HCM Dr @himantabiswa. Team @dcofficedhubri is on ground and prepared to effectively deal with the downstream effects. @diprassam
— Chief Minister Assam (@CMOfficeAssam) October 30, 2026
पश्चिम बंगालमध्ये 10 हजारांहून अधिक नागरिकांचे स्थलांतर
भूतानमधील पाण्याच्या विसर्गाचा परिणाम पश्चिम बंगालच्या अलीपूरद्वार आणि आसपासच्या भागांवरही होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे स्थानिक प्रशासनाने खबरदारीच्या उपाययोजनांना वेग दिला आहे. अलीपूरद्वारचे पोलीस अधीक्षक अमित कुमार शॉ यांनी नागरिकांना घाबरून न जाण्याचे, मात्र सतर्क राहण्याचे आवाहन केले आहे. भूतानमधील संबंधित अधिकाऱ्यांशी सातत्याने संपर्क ठेवून परिस्थितीची माहिती घेतली जात असल्याचेही त्यांनी स्पष्ट केले.
संभाव्य पुराचा धोका लक्षात घेऊन आतापर्यंत 10 हजारांहून अधिक नागरिकांना सखल भागांतून सुरक्षित ठिकाणी हलवण्यात आले आहे. त्यापैकी सुमारे 4 हजार ते 5 हजार नागरिकांना स्थानिक शाळा आणि सरकारी इमारतींमध्ये उभारलेल्या मदत छावण्यांमध्ये आश्रय देण्यात आला आहे. उर्वरित नागरिकांचीही सुरक्षित ठिकाणी व्यवस्था करण्यात आली आहे.
#WATCH | Alipurduar, West Bengal: On the preparedness for the effect of a Glacial Lake Outburst Flood (GLOF) at Shintaphu Lake in Bhutan, SP Amit Kumar Shaw said, "First of all, I would like to tell the residents of the district that there is absolutely no need to panic. The situation is currently under control. We are in constant touch with the authorities in Bhutan. Our police team, the District Magistrate (DM) and the Block Development Officer (BDO) with their respective teams, along with all relevant agencies and stakeholders are working together in close coordination. Our SDRF team is present, and an NDRF team is also on its way. A Civil Defence team is also deployed. We have already moved approximately 4,000 to 5,000 people into shelters, utilizing school buildings as relief centers. Additionally, more than 6,000 people have been relocated to safe areas...based on the current flow of water—and the latest information we have received—the intensity has decreased slightly, but we remain on high alert...the police, the DM’s office, and the BDO’s office have made arrangements for dry food and drinking water. We have also ensured that other necessities, such as toilet facilities, are provided. We will wait to see what the situation looks like in two hours. We are fully prepared and ready to handle any emergency that may arise. A red alert is currently in effect for the Sankosh river system...over the next few hours, we expect to see water flowing through the Sankosh River, likely accompanied by dead fish, as well as large pieces of wood and concrete debris..."
— ANI (@ANI) October 30, 2026
या मदत छावण्यांमध्ये पिण्याचे पाणी, सुका मेवा, अन्नधान्य आणि तात्पुरत्या स्वच्छतागृहांची सुविधा उपलब्ध करून देण्यात आली आहे. सध्या राज्य आपत्ती प्रतिसाद दल (SDRF) आणि नागरी संरक्षण दलाचे (Civil Defence) जवान घटनास्थळी तैनात आहेत. राष्ट्रीय आपत्ती प्रतिसाद दलाची (NDRF) तुकडीही मदतकार्यासाठी दाखल होत आहे.
संकोश नदीला रेड अलर्ट; पाण्यासोबत मलबा वाहून येण्याची शक्यता
अलीपूरद्वारचे पोलीस अधीक्षक अमित कुमार शॉ यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, नदीच्या पाण्याच्या प्रवाहाचा वेग काहीसा कमी झाला असला तरी संकट अद्याप कायम आहे. संकोश नदी प्रणालीसाठी रेड अलर्ट जारी करण्यात आला आहे.
आगामी काही तासांत नदीच्या प्रवाहासोबत लाकडाचे मोठे ओंडके, मृत मासे, झाडे आणि काँक्रीटचा मलबा वाहून येण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे नदीवरील पूल, नदीकाठची बांधकामे आणि परिसरातील पायाभूत सुविधांना धोका निर्माण होऊ शकतो. परिणामी, प्रशासनाकडून नदीच्या पाणीपातळीवर आणि प्रवाहातील बदलांवर बारकाईने लक्ष ठेवले जात आहे.
GLOF म्हणजे काय? हिमनदी सरोवर फुटल्याने कसा येतो महापूर?
GLOF म्हणजे 'Glacial Lake Outburst Flood'. याला मराठीत हिमनदी सरोवराचा उद्रेक होऊन निर्माण होणारा पूर असे म्हणतात. हिमालयासारख्या उंच पर्वतीय प्रदेशांमध्ये हिमनद्या वितळल्यामुळे त्यांच्या टोकाशी मोठ्या प्रमाणात पाणी साचते आणि नैसर्गिक सरोवरे तयार होतात.
या सरोवरांच्या सीमा अनेकदा माती, दगड आणि बर्फापासून तयार झालेल्या नैसर्गिक बंधाऱ्यांनी बनलेल्या असतात. पाण्याचा साठा क्षमतेपेक्षा अधिक वाढणे, भूकंप, भूस्खलन किंवा तापमानवाढ यांसारख्या कारणांमुळे हे नैसर्गिक बंधारे अचानक फुटू शकतात.
BREAKING: Glacial Lake Bursts in #Bhutan , Flood Alert for India’s Northeast! https://t.co/bicomcfTLp
— Devesh , वनवासी (@Devesh81403955) October 30, 2026
अशा वेळी सरोवरात साठलेले लाखो लिटर पाणी प्रचंड वेगाने खालच्या भागाकडे वाहू लागते. पाण्यासोबत मोठमोठे दगड, झाडे, माती आणि इतर मलबाही वाहून येतो. त्यामुळे नदीकाठच्या गावांना, पुलांना आणि रस्त्यांना मोठा धोका निर्माण होतो.
भूतानमधील शिंताफू सरोवराचा नैसर्गिक बंधारा फुटल्याने सध्या आसाम आणि पश्चिम बंगालमध्ये निर्माण झालेली पूरस्थिती ही अशाच प्रकारच्या GLOF आपत्तीचा परिणाम असल्याचे सांगण्यात येत आहे. दोन्ही राज्यांतील प्रशासनाकडून परिस्थितीवर लक्ष ठेवले जात असून नागरिकांच्या सुरक्षिततेसाठी स्थलांतर आणि मदतकार्याला प्राधान्य दिले जात आहे.