NPS Account Opening

डिलिव्हरी बॉईज आणि कॅब चालकांसाठी पेन्शनची संधी; सरकारची NPS खाते उघडण्याची तयारी

गिग वर्कर्ससाठी NPS पेन्शन खाते उघडण्याची तयारी. ई-श्रम डेटाबेस आणि NPS Tatkal च्या मदतीने ₹९९ पासून बचतीची संधी मिळू शकते.

डिलिव्हरी बॉईज आणि कॅब चालकांसाठी पेन्शनची संधी; सरकारची NPS खाते उघडण्याची तयारी

NPS Account Opening

डिलिव्हरी बॉईज, कॅब चालक आणि प्लॅटफॉर्म कामगारांना निवृत्तीनंतर आर्थिक आधार देण्याची तयारी; ई-श्रम डेटाबेसच्या मदतीने NPS खाते उघडण्याची योजना

डिलिव्हरी बॉईज, कॅब चालक आणि इतर गिग वर्कर्सना भविष्यात आर्थिक सुरक्षितता मिळावी, यासाठी केंद्र सरकारच्या सामाजिक सुरक्षा व्यवस्थेशी जोडलेली नवी पेन्शन योजना पुढे आणण्याची तयारी सुरू आहे. पेन्शन फंड नियामक आणि विकास प्राधिकरण (PFRDA) ई-श्रम डेटाबेसच्या माध्यमातून पात्र गिग आणि प्लॅटफॉर्म कामगारांना राष्ट्रीय पेन्शन प्रणाली (NPS) मध्ये सहभागी करून घेण्याच्या प्रक्रियेवर काम करत आहे. या उपक्रमामुळे नियमित पगार नसलेल्या आणि अनियमित उत्पन्नावर अवलंबून असलेल्या कामगारांनाही निवृत्तीसाठी बचत करण्याचा पर्याय उपलब्ध होऊ शकतो.

ई-श्रम डेटाबेसशी जोडून उघडणार NPS खाते

'टाइम्स ऑफ इंडिया'च्या वृत्तानुसार, PFRDA चे अक्ष्यस एस. रमन यांनी गिग आणि प्लॅटफॉर्म कामगारांना सामाजिक सुरक्षा लाभ उपलब्ध करून देण्याच्या प्रस्तावाबाबत माहिती दिली आहे. सामाजिक सुरक्षा संहितेच्या तरतुदींनुसार या कामगारांना सामाजिक सुरक्षा योजनांचा लाभ देण्याची व्यवस्था आहे.

यासाठी सरकारच्या ई-श्रम डेटाबेसचा उपयोग करण्याचा प्रस्ताव विचाराधीन आहे. या डेटाबेसशी समन्वय साधून संबंधित कामगारांची माहिती मिळवणे आणि त्यांची संमती घेतल्यानंतर NPS खाती उघडणे, अशी या प्रक्रियेची रूपरेषा आहे. त्यामुळे पात्र कामगारांना पेन्शन व्यवस्थेशी जोडणे अधिक सोपे होण्याची अपेक्षा आहे.

NPS Tatkal मुळे खाते उघडणे होणार सोपे

गिग वर्कर्ससाठी NPS खाते उघडण्याची प्रक्रिया सुलभ करण्यासाठी अलीकडे सुरू करण्यात आलेल्या NPS Tatkal सुविधेचा वापर करण्याची योजना आहे. या सुविधेच्या मदतीने डिजिटल पद्धतीने खाते उघडता येऊ शकते.

याशिवाय, यूपीआयशी संलग्न पेमेंट सुविधांचा वापर करून योगदान भरण्याची प्रक्रिया पूर्ण करण्याचा पर्याय उपलब्ध होणार आहे. डिजिटल व्यवहारांमुळे कागदपत्रांची आवश्यकता आणि खाते उघडण्यासाठी लागणारा वेळ कमी होण्याची अपेक्षा आहे.

फक्त ₹९९ पासून पेन्शनसाठी बचत

ऑक्टोबर २०२५ मध्ये सुरू करण्यात आलेल्या ई-श्रमिक मॉडेलनुसार, कामगार आणि त्यांच्याशी संबंधित एग्रीगेटर्सना पेन्शन खात्यात योगदान देण्यासाठी सुलभ पर्याय उपलब्ध करून देण्याची संकल्पना मांडण्यात आली आहे. या मॉडेलमध्ये ९९ रुपयांपासून योगदान सुरू करता येऊ शकते.

गिग वर्कर्सचे उत्पन्न दर महिन्याला समान नसते. काही महिन्यांत अधिक काम मिळते, तर काही काळ उत्पन्न कमी असू शकते. अशा परिस्थितीत दर महिन्याला ठरावीक रक्कम जमा करण्याचे बंधन नसल्यास कामगारांना त्यांच्या आर्थिक परिस्थितीनुसार बचत करता येईल.

या खात्याला कायमस्वरूपी निवृत्ती खाते क्रमांक म्हणजेच PRAN जोडण्यात येणार आहे. त्यामुळे एखाद्या कामगाराने डिलिव्हरी कंपनी बदलली किंवा एका प्लॅटफॉर्मवरून दुसऱ्या प्लॅटफॉर्मवर काम सुरू केले, तरी त्याच्या निवृत्ती बचतीची ओळख कायम ठेवता येईल.

NPS Sanchay अंतर्गत गुंतवणुकीचा पर्याय

प्रस्तावित व्यवस्थेत सुरुवातीला NPS Sanchay अंतर्गत तुलनेने सावध ते मध्यम जोखमीच्या गुंतवणूक पद्धतीचा वापर केला जाणार आहे. यामुळे निवृत्तीसाठी जमा होणाऱ्या निधीची गुंतवणूक करण्याचा पर्याय कामगारांना उपलब्ध होऊ शकतो.

पुढील टप्प्यात खातेदारांना त्यांच्या आर्थिक गरजा आणि जोखीम स्वीकारण्याच्या क्षमतेनुसार गुंतवणुकीचे पर्याय बदलण्याची संधी मिळू शकते.

एकूणच, ई-श्रम डेटाबेस, डिजिटल खाते उघडण्याची सुविधा आणि कमी रकमेपासून योगदान देण्याची संकल्पना यांच्या मदतीने गिग वर्कर्सना औपचारिक पेन्शन व्यवस्थेशी जोडण्याचा प्रयत्न केला जात आहे. या उपक्रमामुळे डिलिव्हरी बॉईज, कॅब चालक आणि इतर प्लॅटफॉर्म कामगारांना भविष्यातील आर्थिक नियोजनासाठी नवा पर्याय मिळण्याची शक्यता आहे.