चिखलीतील भीषण पाणीटंचाईला आरओ प्लांट जबाबदार?

मे-जूनमध्ये आरओ प्लांट बंद करण्याची नागरिकांची मागणी; भूगर्भातील पाण्याचा मोठ्या प्रमाणात उपसा होत असल्याचा आरोप

चिखली (Chikhali water scarcity) : चिखली शहरात यंदा निर्माण झालेल्या अभूतपूर्व पाणीटंचाईमुळे नागरिकांचे जनजीवन विस्कळीत झाले असून आता या संकटासाठी शहरातील वाढत्या आरओ प्लांट्सना जबाबदार धरले जात आहे. भूगर्भातील पाण्याचा मोठ्या प्रमाणात उपसा करून त्यातील बहुतांश पाणी वाया घालवले जात असल्याने मे आणि जून या तीव्र टंचाईच्या महिन्यांत शहरातील आरओ प्लांट्स बंद करण्याची मागणी नागरिकांमधून जोर धरू लागली आहे. सध्या शहरातील अनेक भागांत नगरपरिषदेचा पाणीपुरवठा अपुरा पडत आहे. दुसरीकडे घरगुती बोअरवेल आणि विहिरीही कोरड्या पडल्याने नागरिकांना पाण्यासाठी टँकरवर अवलंबून राहावे लागत आहे. अशा वेळी शहरात कार्यरत असलेल्या आरओ प्लांट्समधून दररोज लाखो लिटर भूगर्भातील पाण्याचा उपसा होत असल्याचा आरोप केला जात आहे. नागरिकांच्या म्हणण्यानुसार, आरओ प्रक्रियेत काढलेल्या पाण्यापैकी सुमारे २५ ते ३० टक्के (Chikhali water scarcity) पाणीच प्रत्यक्ष पिण्यासाठी वापरले जाते, तर उर्वरित पाणी नाल्यांमध्ये सोडले जाते. त्यामुळे भूगर्भातील जलसाठ्यांवर अतिरिक्त ताण निर्माण होत असून शहरातील पाण्याची पातळी झपाट्याने खालावत असल्याचे बोलले जात आहे. बोअरवेल कोरड्या, नागरिक त्रस्त शहरातील अनेक कुटुंबांनी लाखो रुपये खर्च करून घरासमोर बोअरवेल खोदल्या आहेत. मात्र यंदा प्रथमच अनेक बोअरवेल पूर्णपणे आटल्या आहेत. ज्या भागांत नगरपरिषदेच्या पाणीपुरवठा योजनेचे कनेक्शन नाही, त्या भागांतील नागरिक पूर्णपणे बोअरवेलवर अवलंबून होते. आता ते स्रोतही बंद पडल्याने नागरिकांमध्ये संताप वाढत आहे. "एका बाजूला सर्वसामान्य नागरिकांना पिण्याचे पाणी मिळत नाही आणि दुसऱ्या बाजूला आरओ प्लांटमधून मोठ्या प्रमाणावर पाणी उपसले जात आहे," अशी भावना अनेक नागरिक व्यक्त करीत आहेत. प्रशासनाच्या भूमिकेवर प्रश्नचिन्ह आरओ प्लांट्सची संख्या वाढत असताना त्यांच्या पाणी उपशावर नियंत्रण ठेवण्यासाठी किंवा वाया जाणाऱ्या पाण्याचा पुनर्वापर सुनिश्चित करण्यासाठी कोणतीही प्रभावी यंत्रणा कार्यरत नसल्याची टीका होत आहे. पाणीटंचाईच्या काळात अशा प्लांट्सची तपासणी करून त्यांच्या कार्यपद्धतीचे पुनर्मूल्यांकन करण्याची मागणी नागरिकांकडून केली जात आहे. मे-जूनमध्ये निर्बंध लावण्याची मागणी पाणीटंचाईच्या (Chikhali water scarcity) पार्श्वभूमीवर शहरातील विविध भागांतील नागरिकांनी मे आणि जून या दोन महिन्यांसाठी आरओ प्लांट्सवर निर्बंध आणावेत किंवा तात्पुरते बंद ठेवावेत, अशी मागणी पुढे आली आहे. सर्वसामान्य नागरिकांच्या पिण्याच्या पाण्याला प्राधान्य देण्यासाठी प्रशासनाने तातडीने निर्णय घ्यावा, असे मत व्यक्त केले जात आहे.

जलसंवर्धनाशिवाय पर्याय नाही तज्ज्ञांच्या मते, आरओ प्लांट्सचा प्रश्न असला तरी जलसंकटाची मूळ कारणे व्यापक आहेत. शहरातील वाढते काँक्रीटीकरण, रेन वॉटर हार्वेस्टिंगचा अभाव, भूजलाचे अपुरे पुनर्भरण आणि वाढती लोकसंख्या यामुळे परिस्थिती अधिक गंभीर झाली आहे. त्यामुळे आरओ प्लांट्सवरील नियंत्रणाबरोबरच पावसाचे पाणी अडविणे, जिरविणे आणि भूजल पुनर्भरणाच्या उपाययोजना तातडीने राबविण्याची गरज आहे.

सध्या मात्र चिखलीकरांच्या मनात एकच प्रश्न आहे. नागरिकांना पिण्यासाठी पाणी मिळणे महत्त्वाचे की आरओ प्लांटमधून भूगर्भातील पाण्याचा सुरू असलेला उपसा? प्रशासनाने यावर स्पष्ट भूमिका घेण्याची मागणी आता अधिक तीव्र होत आहे.