वाढत्या स्क्रोलिंग आणि कमी होणाऱ्या पोस्टिंगमुळे सोशल मीडिया वापरात मोठा बदल दिसून येत आहे. वापरकर्ते आता अधिक सावध असून मानसिक आरोग्याच्या मुद्यावरही लक्ष केंद्रित करत आहेत.
एकेकाळी प्रत्येक क्षण सोशल मीडियावर शेअर करणारे वापरकर्ते आता पोस्ट करण्यापूर्वी विचार करू लागले आहेत. वाढदिवस, लग्न, हनिमून यांसारखे खासगी क्षण शेअर करण्याची सवय हळूहळू कमी होत असून, सोशल मीडियावरील ‘पोस्टिंग’पेक्षा ‘पाहणे’ (स्क्रोलिंग) वाढत असल्याचे दिसून येत आहे.
ब्रिटनच्या दळणवळण नियामक संस्था ऑफकॉमच्या अहवालानुसार, २०२४ मध्ये सुमारे ६४% प्रौढ सोशल मीडियावर सक्रिय होते. मात्र आता ही संख्या ४९% पर्यंत घसरली आहे. यावरून सोशल मीडियावरील सक्रिय सहभागात घट होत असल्याचे स्पष्ट होते.
निष्क्रिय वापरात वाढ
टिकटॉक आणि इंस्टाग्राम रील्ससारख्या व्हिडिओ प्लॅटफॉर्ममुळे वापरकर्ते आता फक्त कंटेंट पाहण्याकडे झुकले आहेत. कमेंट, लाईक किंवा पोस्ट करण्याऐवजी ‘स्क्रोलिंग’चा वेळ वाढला आहे.
जुन्या पोस्ट्सची भीती
अनेकांना जुने सोशल मीडिया पोस्ट भविष्यात अडचणीचे ठरू शकतात, अशी भीती वाटते. नोकरी, व्हिसा किंवा सार्वजनिक प्रतिमेवर परिणाम होण्याची शक्यता लक्षात घेऊन वापरकर्ते अधिक सावध झाले आहेत.
मानसिक आरोग्याचा मुद्दा
सोशल मीडियाचा मानसिक आरोग्यावर होणारा परिणामही महत्त्वाचा ठरत आहे. केवळ ३६% लोक सोशल मीडिया मानसिक आरोग्यासाठी फायदेशीर असल्याचे मानतात. वाढत्या स्क्रीन टाइममुळे अनेकांनी काही अॅप्स डिलीट करण्याचा निर्णय घेतला आहे.
तरुणांमध्ये बदल अधिक
तरुण पिढी सोशल मीडियाचा वापर मर्यादित करण्याचा प्रयत्न करत आहे. काही देशांमध्ये अल्पवयीन मुलांसाठी सोशल मीडिया वापरावर निर्बंध आणण्याचाही विचार सुरू आहे.
सोशल मीडिया पूर्णपणे सोडला जात नसला तरी वापरकर्त्यांचा दृष्टिकोन बदलत आहे. पोस्ट करण्यापेक्षा कंटेंट पाहण्यावर भर वाढत असून, लोक आता अधिक सजग आणि विचारपूर्वक सोशल मीडिया वापरत आहेत.