हृदयविकारांची सुरुवात ओळखणे अनेकदा कठीण असते. या आजारांचा उद्रेक अचानक होत नाही.
(Heart Disease Detection) हृदयविकारांची सुरुवात ओळखणे अनेकदा कठीण असते. या आजारांचा उद्रेक अचानक होत नाही. अनेकदा एखादी व्यक्ती पूर्णपणे निरोगी वाटत असते, पण अचानक हार्ट अटॅक किंवा स्ट्रोक येईपर्यंत त्याला या आजारांची जाणीवही होत नाही. त्यामुळे हे आजार लवकर ओळखता आले, तर दरवर्षी लाखो जीव वाचवता येऊ शकतात. आता कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) मुळे हे शक्य होण्याची आशा निर्माण झाली आहे. मायो क्लिनिकच्या एका अभ्यासातून संशोधकांनी AI च्या मदतीने हृदयविकार ओळखण्याची नवी पद्धत विकसित केली आहे.
या अभ्यासात संशोधकांनी कोरोनरी आर्टरी कॅल्शियम स्कॅनवर लक्ष केंद्रित केले. या स्कॅनद्वारे हृदयाच्या रक्तवाहिन्यांमध्ये साचलेल्या कॅल्शियमचे प्रमाण समजते. कॅल्शियम साचणे म्हणजे हृदयविकारांची सुरुवात झाल्याचे संकेत असतात. रक्तदाब, कोलेस्ट्रॉल आणि इतर घटकांसोबत याचा विचार करून डॉक्टर रुग्णाचा धोका ठरवतात. या अभ्यासात AI च्या मदतीने या स्कॅनचे अधिक सखोल विश्लेषण करण्यात आले. AI ने हृदयाभोवती साचलेल्या चरबीचे (फॅट) प्रमाण ओळखले. ही चरबी सूज निर्माण करून हृदयाशी संबंधित आजारांना कारणीभूत ठरू शकते. AI शिवाय हे अचूकपणे ओळखणे कठीण होते.
अशा प्रकारे होईल आजारांचा अंदाज
संशोधनात आढळले की ज्या लोकांच्या हृदयाभोवती अधिक चरबी साचलेली असते, त्यांना हृदयविकारांचा धोका अधिक असतो. या पद्धतीचा सर्वात मोठा फायदा म्हणजे यासाठी वेगळ्या चाचणीची गरज नाही. नियमित तपासणीदरम्यान घेतल्या जाणाऱ्या स्कॅनमधूनच ही माहिती मिळू शकते. त्यामुळे डॉक्टरांना केवळ सामान्य जोखीम घटकांवर अवलंबून न राहता अधिक सविस्तर माहिती मिळते आणि उपचार अधिक प्रभावीपणे करता येतात.
अजून संशोधनाची गरज
सध्या हे संशोधन प्रारंभिक टप्प्यात असून यावर अधिक अभ्यास करण्याची गरज आहे. प्रत्यक्ष उपचारात डॉक्टर ही माहिती कशी वापरतील, याबाबतही अजून स्पष्टता येणे बाकी आहे. तसेच अधिक लोकांवर या तंत्रज्ञानाची चाचणी घेणे आवश्यक आहे. तरीही या अभ्यासातून हे स्पष्ट होते की AI मुळे आरोग्य क्षेत्रात मोठा बदल घडू शकतो. यामुळे डॉक्टरांना उपचार अधिक अचूकपणे करता येतील आणि लपलेले धोके आधीच ओळखता येतील. परिणामी, अनेक गंभीर आजारांपासून लोकांचे संरक्षण होण्यास मदत होऊ शकते.